Najlepszy poplon zależy od celu. Gdy grządka potrzebuje regeneracji, wysiej facelię, łubin, wykę albo gorczycę białą. Jeśli chcesz zebrać jeszcze warzywa, wybierz rzodkiewkę, sałatę, szpinak, roszponkę lub koper. Termin siewu zwykle przypada od lipca do września, ale zawsze uwzględnij poprzednią uprawę i zasadę płodozmianu.
Co daje poplon?
Poplon to roślina uprawiana między plonami głównymi. Po zbiorze nie zostawiasz wtedy grządki nagiej, lecz wykorzystujesz ją do poprawy kondycji gleby albo do uzyskania dodatkowego, jesiennego zbioru.
Rośliny przeznaczone na zielony nawóz zwiększają ilość materii organicznej, wspierają tworzenie próchnicy i pomagają utrzymać lepszą strukturę podłoża. Ich korzenie spulchniają ziemię, a zwarta część nadziemna ogranicza rozwój chwastów oraz straty wilgoci. Rośliny bobowate, takie jak łubin czy wyka, wiążą azot z powietrza dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi.
Druga możliwość to poplon jadalny. W tym przypadku wybierasz gatunki o krótkim okresie wegetacji, które zdążą wydać plon przed silniejszymi przymrozkami.
Poplon jadalny czy zielony nawóz?
Najpierw oceń stan gleby i czas, jaki pozostał do zimy. Jeżeli plony są coraz słabsze, podłoże szybko przesycha lub dawno nie było zasilane materią organiczną, lepiej przeznaczyć pustą grządkę na nawóz zielony.
| Cel | Polecane rośliny | Kiedy wybrać? |
|---|---|---|
| Regeneracja gleby | Facelia, łubin, wyka, gorczyca biała | Gdy zależy Ci na zielonej masie, próchnicy i poprawie struktury podłoża. |
| Jesienny zbiór | Rzodkiewka, sałata, szpinak, roszponka, koper | Gdy do nadejścia chłodów zostało wystarczająco dużo czasu na wzrost warzyw. |
| Ochrona pustej grządki | Facelia, gorczyca, mieszanki poplonowe | Gdy chcesz ograniczyć zachwaszczenie, erozję i wymywanie składników. |
Nie traktuj poplonu jako automatycznego zamiennika całego nawożenia. Jego działanie zależy od gatunku, ilości wytworzonej masy, terminu likwidacji i zasobności gleby.
Rośliny na zielony nawóz
Gatunek dobierz do rodzaju gleby, terminu siewu oraz rośliny, która rosła wcześniej. Najczęściej sprawdzają się następujące rośliny:
- Gorczyca biała – szybko rośnie i w ciągu około 50–70 dni może wytworzyć dużą masę zieloną. Jej korzenie pomagają spulchnić podłoże, a roślina jest ceniona także za właściwości fitosanitarne. Nie siej jej po kapuście, kalafiorze, brokule, kalarepie, rzodkiewce ani innych kapustnych, ponieważ należy do tej samej rodziny botanicznej.
- Facelia błękitna – poprawia strukturę gleby, dobrze sprawdza się na wielu stanowiskach i nie należy do kapustowatych ani bobowatych, dlatego łatwiej włączyć ją w płodozmian. Jest także rośliną miododajną, więc podczas kwitnienia dostarcza pożytku owadom.
- Łubin – szczególnie przydatny na gleby lekkie i ubogie. Jako roślina bobowata wiąże azot z powietrza, a głęboki system korzeniowy wspiera spulchnienie podłoża. Nie powinien jednak następować po innych bobowatych, takich jak groch, fasola czy bób.
- Wyka – dostarcza azotu i tworzy wartościową masę organiczną. Może być siana samodzielnie lub w mieszance, ale trzeba zachować przerwę po innych roślinach bobowatych ze względu na wspólne choroby i szkodniki.
Gorczycę, facelię, łubin i wykę należy skosić lub przekopać, zanim wytworzą nasiona. Zdrewniała masa rozkłada się wolniej, a dojrzałe nasiona mogą stać się źródłem niekontrolowanych samosiewów.
Warzywa na zbiór jesienny
Na poplon jadalny wybieraj gatunki szybko rosnące i odporne na chłodniejsze noce. Termin siewu zależy od pogody, odmiany i regionu, dlatego późnym latem sprawdzaj na opakowaniu, czy nasiona nadają się do siewu poplonowego.
Najczęściej wybierane warzywa na jesienny zbiór to:
- Rzodkiewka – potrzebuje około 4 tygodni do zbioru. Wymaga słonecznego stanowiska i regularnego podlewania. Pamiętaj, że należy do kapustowatych, więc nie siej jej po kapuście, kalarepie ani innych roślinach z tej rodziny.
- Sałata – letnie i jesienne odmiany można sadzić z rozsady po cebuli, ziemniakach, porach czy fasoli. To dobry wybór na stanowisko, na którym nie powinny rosnąć kolejne kapustowate.
- Szpinak – wysiany w pierwszej połowie sierpnia może dać jesienny zbiór. Późniejsze siewy odmian mrozoodpornych mogą przezimować i zapewnić liście wiosną.
- Roszponka – wysiewa się ją bezpośrednio do gruntu, także przez cały sierpień. Dobrze znosi chłód, a przy sprzyjających warunkach może przetrwać zimę.
- Koper – przy siewie do połowy sierpnia zwykle pozwala na zbiór po około 4–6 tygodniach. Ma niewielkie wymagania i może rosnąć obok sałaty.
Kapusta pekińska, kalarepa i jarmuż również mogą być uprawiane jako poplon, ale wymagają większej uwagi przy planowaniu zmianowania. Wszystkie należą do kapustowatych, więc nie sadź ich po kapuście, brokule, kalafiorze, rzodkiewce ani gorczycy.
Jak wysiać poplon krok po kroku?
Po zbiorze przedplonu nie zostawiaj resztek chorych roślin na grządce. Przygotowanie stanowiska wykonaj możliwie szybko, szczególnie gdy gleba zachowuje jeszcze wilgoć:
- Usuń resztki poprzedniej uprawy oraz chwasty. Jeżeli rośliny były chore, nie przeznaczaj ich na kompost przeznaczony do warzywnika.
- Spulchnij wierzchnią warstwę gleby widłami lub grabiami i wyrównaj powierzchnię. Głębokie przekopywanie zwykle nie jest potrzebne.
- Wysiej nasiona zgodnie z zaleceniami na opakowaniu. Na małej grządce sprawdzi się siew rzutowy, a przy warzywach zbieranych pojedynczo lepsze mogą być rzędy.
- Przykryj nasiona cienką warstwą ziemi i podlej stanowisko. Przy suszy utrzymuj wilgoć do czasu wschodów, ponieważ przesuszenie może znacznie opóźnić kiełkowanie.
- Skoś lub przekop rośliny na zielony nawóz przed kwitnieniem albo zanim ich łodygi stwardnieją. Zieloną masę wymieszaj z glebą, a przed sadzeniem kolejnych warzyw pozostaw czas na jej częściowy rozkład.
W przydomowym ogrodzie poplon możesz także ściąć i pozostawić jako ściółkę. To ogranicza parowanie wody i chroni powierzchnię gleby. Jeżeli masa jest bardzo duża, rozdrobnij ją przed wymieszaniem z podłożem.
Najczęstszy błąd polega na zbyt późnym siewie lub likwidacji poplonu dopiero wtedy, gdy rośliny są zdrewniałe. Drugim jest pomijanie podlewania po siewie w czasie suszy. Nawet gatunki tolerujące niedobór wody potrzebują wilgoci, aby rozpocząć kiełkowanie.
Najważniejsza zasada płodozmianu
Zanim wybierzesz nasiona, sprawdź, co rosło na grządce wcześniej. Nie siej ani nie sadź roślin z tej samej rodziny botanicznej co przedplon, ponieważ zwiększasz wtedy ryzyko kumulacji chorób i szkodników.
Gorczyca po kapuście oraz rzodkiewka po kalarepie to złe połączenia. Po roślinach kapustowatych lepiej wybrać facelię, łubin lub inne gatunki z odległej rodziny. Z kolei po grochu, fasoli czy bobie nie planuj wyki ani łubinu. Zdrowa gleba zaczyna się od takiego właśnie planowania, a dobrze dobrany poplon pracuje na plony w kolejnym sezonie.
