Ziemniaki wykopuje się zależnie od odmiany i pogody. Młode bulwy odmian wczesnych można zbierać już po około 60–90 dniach od sadzenia, zwykle pod koniec czerwca lub w lipcu. Odmiany późne, przeznaczone do przechowywania, dojrzewają najczęściej od połowy sierpnia do września, a czasem dopiero w październiku. Zbiór trzeba zakończyć przed pierwszymi przymrozkami.
Kiedy wykopywać ziemniaki?
Sam czas od posadzenia jest tylko wskazówką. Ziemniaki osiągają dojrzałość zwykle po około 90–150 dniach wegetacji, ale termin zmienia się w zależności od odmiany, daty sadzenia i przebiegu pogody.
Wczesne ziemniaki zbiera się jako młode bulwy, gdy są już dostatecznie duże do jedzenia, lecz mają jeszcze cienką skórkę. Nie nadają się wtedy do długiego przechowywania. Późne odmiany pozostawia się w ziemi dłużej, aby wykształciły twardą skórkę i nadawały się do przechowania w piwnicy.
| Typ odmiany | Termin zbioru | Przeznaczenie |
|---|---|---|
| Wczesna | Czerwiec–lipiec | Młode ziemniaki do spożycia od razu |
| Średniowczesna | Lipiec–sierpień | Bieżące spożycie, krótkie przechowywanie |
| Późna | Od połowy sierpnia do września lub października | Przechowywanie przez jesień i zimę |
W przypadku odmian późnych nie należy czekać bez względu na warunki. Gdy prognozowane są przymrozki, wykopki trzeba przyspieszyć, ponieważ przemrożone bulwy gorzej się przechowują i mogą nabrać słodkawego smaku.
Po czym poznać, że ziemniaki są dojrzałe?
Najłatwiej ocenić dojrzałość po wyglądzie rośliny i stanie skórki bulw. Zasychanie naci wskazuje, że wzrost części nadziemnej dobiega końca, ale przed wykopaniem całej grządki warto sprawdzić kilka krzaków.
Na gotowość ziemniaków wskazują przede wszystkim:
- żółknięcie, zasychanie i stopniowe obumieranie naci
- twarda skórka, która nie ściera się pod naciskiem kciuka
- łatwe oddzielanie bulw od stolonów
- wyrośnięty rozmiar bulw zgodny z przeznaczeniem odmiany
Przy zbiorze młodych ziemniaków nie trzeba czekać na całkowite zaschnięcie naci. Bulwy można wykopywać już w czasie kwitnienia, wybierając największe sztuki i pozostawiając mniejsze w ziemi. Jeśli jednak ziemniaki mają trafić do przechowywania, powinny mieć wyraźnie pogrubiałą skórkę i pochodzić z roślin, których nać prawie całkowicie zaschła.
Jak sprawdzić dojrzałość ziemniaków w ogrodzie?
Nie trzeba od razu wykopywać całej grządki. Wystarczy przeprowadzić prostą próbę na jednej lub dwóch roślinach, najlepiej w miejscu reprezentatywnym dla całej uprawy:
- Wybierz krzak, którego nać zaczęła żółknąć lub zasychać.
- Delikatnie odkop kilka bulw, używając wideł amerykańskich albo ręcznej motyki.
- Przetrzyj skórkę kciukiem. Jeśli łatwo się łuszczy, ziemniaki potrzebują jeszcze czasu.
- Jeżeli skórka pozostaje gładka i nie odchodzi pod naciskiem, możesz rozpocząć zbiór.
Podczas pracy trzeba wbijać narzędzie w pewnej odległości od krzaka. Przecięte lub nakłute bulwy nie powinny trafiać do przechowywania, ponieważ uszkodzenia ułatwiają rozwój zgnilizny i innych infekcji.
Jaka pogoda jest najlepsza na wykopki?
Najlepszy jest suchy, ciepły i słoneczny dzień, gdy gleba nie jest rozmoknięta. Kopanie w deszczu brudzi bulwy, zwiększa ryzyko ich uszkodzenia i utrudnia późniejsze osuszenie. Wilgotne ziemniaki szybciej pleśnieją, dlatego nie powinny od razu trafiać do piwnicy.
Po wykopaniu rozłóż bulwy cienką warstwą na suchym podłożu i pozostaw na kilka godzin, aby obeschły. Nie wystawiaj ich jednak na długie, intensywne działanie słońca. Następnie oddziel ziemniaki zdrowe i nieuszkodzone od tych przeciętych, miękkich albo z objawami choroby. Do przechowywania wybieraj wyłącznie dojrzałe, suche bulwy, oczyszczone z nadmiaru ziemi, lecz niemyte.
W małym ogrodzie zbiór można przeprowadzić w kilku etapach. Najpierw wykop ziemniaki przeznaczone do bieżącego jedzenia, a późne odmiany pozostaw do pełnego dojrzenia. Jeśli jesień jest bardzo mokra, nie należy zwlekać do momentu, w którym gleba całkowicie nasiąknie wodą. Lepiej wybrać pierwszy suchy okres przed nadejściem przymrozków.
Termin wykopków wyznaczają trzy sygnały: odmiana, stan naci i pogoda. Młode ziemniaki zbiera się dla delikatnej skórki i świeżego smaku, natomiast bulwy do piwnicy powinny mieć twardą skórkę, być zdrowe i wykopane przed przymrozkami.
