Jabłoń może kwitnąć bardzo obficie, a mimo to nie zawiązać ani jednego owocu. Najczęściej przyczyną jest brak odpowiedniego zapylacza, chłodna lub deszczowa pogoda w czasie kwitnienia albo uszkodzenie kwiatów przez przymrozek. Znaczenie mają także nadmiar azotu, zbyt silne cięcie i choroby drzewa.
Co może powodować brak owoców?
Pierwszym krokiem jest porównanie objawów z najczęstszymi przyczynami. Sama obecność kwiatów nie oznacza jeszcze, że doszło do zapylenia i zapłodnienia.
| Przyczyna | Jak rozpoznać? | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Brak zapylacza | Jabłoń kwitnie, ale po opadnięciu płatków nie widać zawiązków. W pobliżu rośnie tylko jedna odmiana. | Posadzić zgodną odmianę lub wykorzystać pyłek z kwitnącej jabłoni sąsiada. |
| Przymrozki | Kwiaty wyglądają na rozwinięte, lecz ich wnętrze jest ciemne lub brązowe. | Chronić młode drzewa przed spadkami temperatury i wybierać zaciszne stanowiska. |
| Brak owadów zapylających | Podczas kwitnienia jest zimno, deszczowo lub nie widać pszczół i innych owadów. | Ograniczyć opryski, zapewnić rośliny kwitnące i nie wykonywać zabiegów podczas oblotu. |
| Nadmiar azotu | Drzewo tworzy bardzo dużo liści i długich pędów, ale słabo zawiązuje owoce. | Wstrzymać dodatkowe nawożenie azotem i stosować nawożenie na podstawie potrzeb gleby. |
| Choroby | Pąki zamierają, kwiaty opadają, a na liściach lub pędach pojawia się biały nalot. | Usunąć porażone części i dobrać ochronę do rozpoznanej choroby. |
Brak zapylacza – najczęstsza przyczyna
Większość odmian jabłoni jest obcopylna. Oznacza to, że kwiat potrzebuje pyłku innej odmiany tego samego gatunku. Pyłek przenoszą głównie pszczoły, trzmiele i inne owady. Posadzenie kilku jabłoni tej samej odmiany nie zawsze rozwiązuje problem, ponieważ ich pyłek jest zbyt podobny genetycznie.
Zapylacz powinien kwitnąć w podobnym terminie jak odmiana główna. Jabłonie kwitną zwykle od końca kwietnia do maja, ale różnice między odmianami mogą sprawić, że kwiaty nie będą dostępne w tym samym czasie. Przy wyborze drzewa sprawdź więc nie tylko jego smak i porę dojrzewania, lecz także zgodność zapylania.
Jako przykładowe odmiany, które mogą uczestniczyć w zapylaniu, wymienia się między innymi Antonówkę, Cortlanda, Glostera, Papierówkę, McIntosha i Red Delicious. Konkretna zgodność zależy od odmiany oraz terminu kwitnienia, dlatego przy zakupie najlepiej korzystać z tabel zapylania podanych dla danej szkółki lub odmiany.
Nie każda jabłoń nadaje się jednak na zapylacz. Odmiany triploidalne, takie jak Jonagold, Jonagored, Red Jonaprince, Mutsu, Witos i Rubinstar, zwykle nie powinny pełnić tej funkcji, ponieważ ich pyłek jest mało przydatny do zapylania innych jabłoni. W praktyce jabłoń sąsiada może wystarczyć, jeśli kwitnie w tym samym czasie i należy do zgodnej odmiany.
Brak zapylacza można wstępnie sprawdzić za pomocą tak zwanego bukietu gałązek:
- Poproś właściciela zgodnej, kwitnącej jabłoni o kilka gałązek z kwiatami.
- Wstaw gałązki do wiadra z wodą i ustaw je blisko swojej jabłoni, najlepiej na wysokości około 1,5 metra.
- Wybierz porę, gdy owady są aktywne, a pogoda jest ciepła i bezdeszczowa.
- Jeśli po takim zabiegu pojawią się zawiązki, brak zapylacza lub owadów był prawdopodobną przyczyną problemu.
Pogoda i owady podczas kwitnienia
Nawet dobrze dobrany zapylacz nie pomoże, gdy pyłek nie zostanie przeniesiony na kwiaty. Pszczoły ograniczają loty przy niskiej temperaturze, deszczu i silnym wietrze. Susza także może zmniejszyć atrakcyjność kwiatów, ponieważ słabiej nektarują.
Na zapylanie szczególnie niekorzystnie wpływają:
- chłodna i pochmurna pogoda, która ogranicza aktywność owadów;
- ciągłe opady spłukujące pyłek i skracające okres kwitnienia;
- silny wiatr utrudniający owadom oblot kwiatów;
- wiosenne przymrozki uszkadzające słupki kwiatowe;
- opryski wykonywane podczas lotu pszczół.
Przymrozek może zniszczyć kwiat, nawet jeśli z zewnątrz wygląda on jeszcze dobrze. Po rozcięciu kwiatu uszkodzone tkanki bywają brązowe lub czarne, podczas gdy zdrowe pozostają jasne. Jedna zimna noc w czasie kwitnienia może więc wyjaśnić brak owoców lepiej niż nawożenie czy cięcie.
Środki ochrony roślin stosuj wyłącznie zgodnie z etykietą. Nie wykonuj oprysków w czasie oblotu kwiatów, przestrzegaj okresu prewencji i wybieraj rozwiązania możliwie bezpieczne dla zapylaczy. Zabieg przeprowadzony w niewłaściwym terminie może ograniczyć zapylanie całej jabłoni.
Pielęgnacja i zdrowie jabłoni
Nadmiar azotu pobudza wzrost liści i długich pędów. Drzewo wygląda wtedy bujnie, ale część zasobów przeznacza na rozwój wegetatywny zamiast na tworzenie pąków kwiatowych i owoców. Nie oznacza to, że jabłoń nie potrzebuje azotu. Problemem jest nawożenie bez rozpoznania potrzeb, zwłaszcza regularne dokładanie obornika lub nawozów azotowych do żyznej gleby.
Nie zastępuj diagnozy przypadkowymi preparatami z fosforem, potasem czy borem. Bor uczestniczy w kiełkowaniu pyłku i wzroście łagiewki pyłkowej, ale jego uzupełnianie ma sens przede wszystkim przy potwierdzonym niedoborze. Bez analizy gleby lub wyraźnych wskazań łatwo doprowadzić do kolejnych zaburzeń nawożenia.
Zbyt silne cięcie także może opóźnić owocowanie. Usunięcie wielu krótkopędów oznacza usunięcie części pąków kwiatowych. Z kolei mocne skracanie młodych, silnie rosnących pędów pobudza tworzenie nowych przyrostów. Cięcie powinno więc formować koronę i poprawiać dostęp światła, a nie powodować ciągłą odbudowę zielonej masy.
Sprawdź również stan liści, pąków i kwiatów. Mączniak prawdziwy jabłoni tworzy biały nalot, może powodować zamieranie pąków i przedwczesne opadanie kwiatów. Podobnie inne choroby lub silne uszkodzenia przez szkodniki osłabiają drzewo i zmniejszają szanse na zawiązanie owoców. Przy powtarzających się objawach chorobowych potrzebne jest rozpoznanie problemu, a nie przypadkowy oprysk.
U starszych jabłoni możliwe jest także przemienne owocowanie. Po bardzo obfitym plonie drzewo może w kolejnym roku zawiązać niewiele owoców, nawet jeśli kwitnie. Zjawisko ogranicza się przez równomierne nawożenie, właściwe cięcie i przerzedzanie nadmiaru zawiązków w latach wyjątkowo obfitego owocowania.
Co zrobić przed kolejnym sezonem?
Najpierw sprawdź nazwę odmiany i ustal, czy w pobliżu rośnie zgodny zapylacz. Następnie obserwuj pogodę podczas kwitnienia oraz wygląd przekrojonych kwiatów po przymrozku. Ogranicz nawożenie azotem, nie usuwaj pochopnie krótkopędów i wykonuj zabiegi ochronne tak, aby nie szkodzić pszczołom. Jeśli jabłoń ponownie kwitnie bez zawiązków, bukiet kwitnących gałązek pomoże rozstrzygnąć, czy problem leży w zapylaniu.
