Wierzchołki pomidorów wysokorosnących najczęściej uszczykuje się w sierpniu, zwykle 7–8 tygodni przed przewidywanym końcem sezonu. W gruncie przypada to zazwyczaj na 1–10 sierpnia, a w tunelu nieogrzewanym na 10–20 sierpnia. Zabieg zatrzymuje wzrost rośliny i kieruje jej energię na dojrzewanie już zawiązanych owoców.
Kiedy ogławiać pomidory?
Ogławianie polega na usunięciu stożka wzrostu z głównego pędu. Nie jest obowiązkowe, ale pomaga ograniczyć tworzenie nowych kwiatów i zawiązków, które nie zdążą dojrzeć przed jesiennym ochłodzeniem. Dzięki temu roślina może skoncentrować się na owocach znajdujących się na niższych i środkowych gronach.
Termin zależy od miejsca uprawy, odmiany i przewidywanego terminu pierwszych przymrozków. Nie warto kierować się wyłącznie kalendarzem. Jeżeli jesień zapowiada się chłodna, zabieg można wykonać nieco wcześniej. Gdy roślina rośnie w osłonie i ma zapewnione ciepło, ogławianie przesuwa się na późniejszy termin.
Terminy ogławiania w zależności od miejsca uprawy
Poniższe terminy są punktem wyjścia dla typowych warunków uprawy w Polsce:
| Miejsce uprawy | Sugerowany termin | Uwagi |
|---|---|---|
| Grunt | 1–10 sierpnia | Roślina ma mniej czasu na dojrzewanie owoców przed jesiennymi przymrozkami. |
| Tunel nieogrzewany | 10–20 sierpnia | Osłona zwykle wydłuża sezon, ale termin nadal zależy od temperatury nocą. |
| Tunel ogrzewany | Koniec sierpnia lub początek września | Przy dłuższym sezonie można pozostawić więcej zawiązanych gron. |
Najważniejsza zasada brzmi: ogławiaj wtedy, gdy od zabiegu do przewidywanego końca sezonu pozostaje około 7–8 tygodni. W gruncie pierwsze przymrozki mogą pojawić się już pod koniec września lub w październiku, dlatego nie należy zwlekać do września.
Jak poprawnie uszczykiwać wierzchołki pomidorów?
Zabieg wykonuje się na zdrowych, dobrze rosnących pomidorach wysokorosnących. Cięcie powinno zatrzymać dalsze wydłużanie pędu, ale nie może pozbawić ostatniego grona liści potrzebnych do fotosyntezy.
Do wykonania zabiegu przygotuj czyste narzędzia i wybierz suchy dzień. Kolejne czynności wyglądają następująco:
- Sprawdź ostatnie grono – zostaw tylko takie grona, których owoce mają realną szansę dojrzeć przed końcem sezonu.
- Odmierz miejsce cięcia – skróć pęd główny 2–3 liście nad ostatnim pozostawionym gronem.
- Użyj ostrego sekatora lub nożyczek – narzędzie powinno wykonać gładkie cięcie bez miażdżenia łodygi.
- Zdezynfekuj narzędzie – szczególnie wtedy, gdy przechodzisz z jednej rośliny na drugą.
- Wykonaj cięcie rano, w suchy dzień – rana szybciej przeschnie, a ryzyko infekcji będzie mniejsze.
Nie tnij bezpośrednio nad gronem. Dwa lub trzy pozostawione liście dostarczają asymilatów rozwijającym się owocom. Zbyt niskie cięcie może spowolnić ich dojrzewanie i ograniczyć ich dorastanie.
Jeśli pomidory są prowadzone na dwóch pędach, każdy pęd ogławia się osobno, zachowując tę samą zasadę. Po cięciu mogą pojawić się nowe pędy boczne. Usuwaj je regularnie, ponieważ po ogłowieniu nie ma już potrzeby rozwijania kolejnych części wegetatywnych.
Czy każdy pomidor wymaga ogławiania?
Nie. Ogławianie dotyczy przede wszystkim odmian indeterminantnych, czyli wysokorosnących. Rosną one długo w górę, wymagają podwiązywania i zwykle prowadzi się je na jednym lub dwóch pędach.
Odmiany determinantne, nazywane także samokończącymi lub karłowymi, kończą wzrost po wytworzeniu określonej liczby gron. Zwykle mają krzaczasty pokrój i osiągają mniejszą wysokość. Ich wierzchołka najczęściej się nie usuwa, ponieważ zabieg może ograniczyć liczbę owoców tworzonych na krótkich pędach bocznych.
Typ odmiany sprawdzisz na opakowaniu nasion lub etykiecie sadzonki. Pomocna jest też obserwacja rośliny:
- Pomidor wysokorosnący rośnie stale w górę, ma długi główny pęd i zwykle wymaga podwiązywania.
- Pomidor samokończący zatrzymuje wzrost po kilku gronach, tworzy więcej bocznych pędów i przypomina niewielki krzew.
- Pomidor prowadzony na jeden pęd wymaga regularnego usuwania pędów bocznych oraz podparcia.
- Pomidor karłowy zwykle nie potrzebuje ogławiania ani intensywnego formowania.
Nie należy mylić ogławiania z pasynkowaniem ani obrywaniem liści. Pasynkowanie polega na usuwaniu pędów wyrastających z kątów liści, a obrywanie liści dotyczy głównie dolnych lub chorych części rośliny. Każdy z tych zabiegów ma inne zadanie.
Co zrobić po ogłowieniu pomidorów?
Samo cięcie kończy wzrost wierzchołka, ale nie zamyka pielęgnacji rośliny. Po zabiegu ograniczaj wszystko, co pobudza tworzenie nowych pędów i kwiatów, a wspieraj dojrzewanie istniejących owoców:
- Usuwaj nowe pasynki pojawiające się po ogłowieniu, najlepiej kontrolując rośliny co tydzień.
- Obrywaj nowe kwiaty i bardzo małe zawiązki, które nie zdążą wyrosnąć przed końcem sezonu.
- Ogranicz nawożenie azotem, ponieważ nadmiar tego składnika pobudza wzrost liści i opóźnia wybarwianie owoców.
- Stosuj nawożenie z przewagą potasu zgodnie z instrukcją preparatu, aby wspierać dojrzewanie i jakość owoców.
- Zmniejsz podlewanie tylko umiarkowanie i utrzymuj regularną wilgotność podłoża, ponieważ przesuszenie, a następnie obfite podlanie sprzyja pękaniu pomidorów.
W czasie wilgotnej pogody usuwaj chore liście, ale nie ogołacaj rośliny zbyt gwałtownie. Liście są potrzebne do fotosyntezy, a ich nadmierne usunięcie może osłabić pomidora i narazić owoce na poparzenia słoneczne.
Najbezpieczniej ogławiać pomidory wysokorosnące w sierpniu, zostawiając 2–3 liście nad ostatnim gronem. W gruncie zabieg wykonaj zwykle na początku miesiąca, a w tunelu nieogrzewanym w jego pierwszej lub drugiej dekadzie. Zawsze dopasuj termin do pogody, odmiany i przewidywanego końca sezonu.
