Po ziemniakach najlepiej posadzić rośliny strączkowe, kapustne lub wybrane warzywa korzeniowe. Pomidorów, papryki i bakłażanów nie sadź w tym miejscu przez 3–4 lata, ponieważ należą do tej samej rodziny i mogą dzielić choroby oraz szkodniki.
Ziemniaki intensywnie pobierają z gleby azot, fosfor i potas, ale jednocześnie pozostawiają ją zwykle dobrze spulchnioną dzięki pieleniu i obsypywaniu. Następca powinien więc wykorzystać korzystną strukturę podłoża, a zarazem nie powielać problemów związanych z tą samą rodziną roślin.
Co sadzić po ziemniakach?
Najlepszy wybór zależy od stanu gleby i terminu zbioru. Po wczesnych ziemniakach można jeszcze wysiać warzywa o krótkim okresie wegetacji. Po późnych lepszym rozwiązaniem będzie poplon, który zabezpieczy podłoże do wiosny.
Rośliny polecane jako następcy ziemniaka to:
- Rośliny strączkowe – bób, groch i fasola poprawiają bilans azotu dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi.
- Warzywa kapustne – kapusta, jarmuż, brokuł, kalafior i brukselka dobrze wykorzystują spulchnioną glebę, jeśli została uzupełniona w składniki pokarmowe.
- Warzywa korzeniowe – marchew, pietruszka, pasternak, buraki, rzepa i rzodkiewka korzystają z luźnego podłoża, ale przed siewem może być potrzebne nawożenie.
- Warzywa cebulowe – cebula i czosnek mają umiarkowane wymagania, szczególnie na stanowisku wzbogaconym kompostem.
- Warzywa o krótkiej wegetacji – sałata, szpinak i rzodkiewka sprawdzą się po zbiorze wczesnych ziemniaków.
Dlaczego strączkowe są dobrym wyborem?
Bób, groch i fasola tworzą na korzeniach brodawki zasiedlane przez bakterie brodawkowe. Mikroorganizmy wiążą azot atmosferyczny, dzięki czemu rośliny mogą korzystać z niego w czasie wzrostu, a część tego składnika pozostaje w resztkach pożniwnych. Nie oznacza to jednak, że strączkowe zastąpią każde nawożenie. Przy słabej glebie nadal trzeba uwzględnić jej zasobność i wynik analizy.
Na lekkim, szybko przesychającym stanowisku lepiej sprawdzi się groch lub fasola o mniejszych wymaganiach wodnych. Bób potrzebuje więcej wilgoci, dlatego korzystniejsze będzie dla niego podłoże, które dobrze ją zatrzymuje.
Czego nie sadzić po ziemniakach?
Największym błędem jest sadzenie bezpośrednio po ziemniakach innych psiankowatych. Pomidor, papryka i bakłażan mają podobne wymagania oraz mogą być porażane przez te same patogeny. Dotyczy to przede wszystkim zarazy ziemniaczanej, a także części szkodników, w tym stonki.
Przerwa w uprawie psiankowatych na tym samym stanowisku powinna wynosić co najmniej 3–4 lata. W małym ogrodzie, w którym pełny płodozmian jest trudny, warto w tym czasie uprawiać rośliny z innych rodzin albo zastosować poplon.
| Grupa roślin | Czy sadzić? | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Psiankowate – pomidor, papryka, bakłażan | Nie bezpośrednio po ziemniakach | Wspólne choroby i szkodniki, szczególnie zaraza ziemniaczana |
| Strączkowe – bób, groch, fasola | Tak | Współpraca z bakteriami brodawkowymi i poprawa zasobności w azot |
| Kapustne – kapusta, brokuł, jarmuż | Tak, po uzupełnieniu składników | Dobrze wykorzystują spulchnioną glebę i mają inny układ korzeni niż ziemniaki |
| Korzeniowe – marchew, pietruszka, buraki | Tak, po ocenie gleby | Korzystają z luźnego podłoża, lecz mogą wymagać uzupełnienia fosforu i potasu |
Jak przygotować glebę po zbiorze ziemniaków?
Samo następstwo roślin nie wystarczy, jeśli ziemia jest wyczerpana lub ma niewłaściwy odczyn. Ziemniaki często pozostawiają stanowisko z mniejszą zasobnością w składniki pokarmowe, a pH może się obniżyć. Przed nawożeniem najlepiej wykonać analizę gleby, ponieważ dawka kompostu, obornika lub wapna powinna zależeć od jej rzeczywistego stanu.
Jesienią wykonaj następujące prace:
- Usuń łęciny, bulwy i inne resztki roślinne. Zdrowe części możesz przeznaczyć na kompost, a porażonych nie odkładaj na zwykłą pryzmę.
- Przekop lub spulchnij stanowisko, nie pozostawiając dużych skupisk chwastów i resztek po zbiorze.
- Rozłóż dojrzały kompost albo dobrze przefermentowany obornik. Orientacyjna ilość podawana dla ogrodu to 3–4 kg na metr kwadratowy, ale dawkę trzeba dostosować do zasobności gleby i wymagań planowanej uprawy.
- Sprawdź pH i zastosuj wapnowanie tylko wtedy, gdy wynika to z analizy. Nie łącz wapna z obornikiem w jednym terminie.
- Wysiej poplon, na przykład gorczycę, owies, żyto, facelię lub mieszankę roślin motylkowych, jeśli do zimy pozostało wystarczająco dużo czasu.
Poplony ograniczają wymywanie składników, chronią glebę przed erozją i po przyoraniu lub rozdrobnieniu zwiększają ilość materii organicznej. Żyto ozime poprawia strukturę dzięki rozbudowanemu systemowi korzeniowemu, a owies może być użyty jako zielony nawóz. Termin siewu zależy od gatunku, lokalnych warunków i daty zbioru ziemniaków, dlatego trzeba kierować się zaleceniami dla konkretnej mieszanki.
Najprostszy plan płodozmianu
Jeśli ziemniaki rosły na grządce w tym sezonie, w następnym roku wybierz strączkowe, kapustne albo korzeniowe, a psiankowate przenieś w inne miejsce. Po silnie wyeksploatowanej glebie najpierw zastosuj poplon i nawożenie organiczne. Taki układ ogranicza ryzyko chorób, pozwala lepiej wykorzystać składniki pokarmowe i daje glebie czas na odbudowę.
